De schildklier zit ter hoogt van je hals net onder het strottenhoofd en bestaat uit twee delen. Deze zijn verbonden door een dunne weefsel ‘brug’en kunnen een verdikking tussen beide hebben: de zogenaamde ‘piramidale kwab’. Het is een vlindervormig orgaan dat in de hals op de luchtpijp ligt. De schildklier produceert hormonen die belangrijk zijn voor de regulatie van de stofwisseling. Deze bepalen ook het tempo van de stofwisseling in het lichaam en is de schildklier dus als het ware de thermostaat van het lichaam. De schildklier wordt aangestuurd door een hormoon dat in de hersenen wordt aangemaakt, het TSH. Voor de productie van die hormonen is de schildklier voornamelijk afhankelijk van een voldoende aanbod van jodium in het lichaam. Omdat voor de productie van thyroxine jood nodig is.

Afb. 032 - De ligging van de schildklier

In de directe omgeving van de schildklier liggen allereerst de nervus laryngeus recurrens ('de stembandzenuw'), zowel links als rechts. Ook liggen direct tegen de schildklier aan, aan de achterzijde, een viertal bijschildkliertjes. Twee aan de linkerkant en twee aan de rechterkant. De bijschildklieren zijn van belang voor de calciumhuishouding. De schildklier produceert Drie hormonen:

- Triiodothyronine
- Thyroxine
- Calcitonine

Triiodothyronine en Thyroxine worden samen in een adem ook wel het schildklier hormoon genoemd. Beide hormonen hebben het kernmerk dat ze jood in hun verbinding hebben zitten. Daarom is jood in de voeding ook essentieel voor het goed functioneren van de schildklier. ‘Het schildklierhormoon’ is in feite het gaspedaal van het lichaam. Het regelt de snelheid van processen die in de cel afspelen. Mooi gezegd: verhoging van metabole tempo. Het Schildklierhormoon heeft dus een positieve werking en een negatieve terugkoppeling op TSH. Verder heeft het schildklierhormoon nog een bijtaak in het normaal houden van het functioneren van het hart en het zenuwstelsel.

Calcitonine is in feite de bewaking van het calciumgehalte in het lichaam. Calcium is een belangrijk element in je lichaam, maar het gehalte dient in een goede balans te blijven! Hier komt ook weer de functie van de bijschildklieren aan de orde: Zij werken het functioneren van Calcitonine tegen door afgifte van het hormoon PTH (parathormoon) zo ontstaat er een evenwicht.

Het schildklierhormoon dat uit triiodothyronine en thyroxine bestaat hebben ook een afkorting: T3 (triiodothyronine) en T4 (thyroxine). De namen T3 en T4 hebben te maken met hun structuur. Het thyreoďd hormoon wordt namelijk in twee vormen geproduceerd, dit is dan weer afhankelijk van de hoeveelheid jodiumatomen dat het bevat. De cijfers staan dan ook voor de hoeveelheid jodiumatomen (T4 = tetrajoodthyronine en T3= trijoodthyronine). Deze hormonen worden aan het bloed afgegeven. T3 is het direct werkzame hormoon, T4 is eigenlijk een soort voorloper-hormoon, dat in de lever wordt omgezet in het actieve T3. De hormonen stimuleren de dissimilatie van koolhydraten en vetten en de eiwitsynthese van onder anderen de groei van de mens. Dit proces verloopt volgens terugkoppeling: is er genoeg hormoon geproduceerd.; verminderen hierop de productie van respectievelijk TRH en TSH.

Afb. 033 - Ruimtelijke bouw van Thyroxine

Als de schildklier normaal functioneert, dan is de hoeveelheid schildklierhormoon in het bloed ook normaal. De medische term hiervoor is euthyreoidie. Wanneer het schildklierhormoon spiegel van het bloed te hoog is, wordt gesproken van hyperthyreoidie. De term hypothyreoidie slaat op een aandoening, waarbij de schildklier te weinig hormoon produceert.

Ziekten van de schildklier komen vaak voor. Men schat dat bijna 500.000 Nederlanders een vorm van schildklierziekte hebben. Schildklierziekten komen veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.