De hypothalamus is een belangrijk centrum van zenuwcellen en neuro-endocriene cellen in de hersenen. Het regelt de Hypofyse en zo het hormonenstelsel. Het gaat hier dan wel om de endocriene klieren (deze geven hun hormonen af aan het bloed in tegenstelling tot exocriene klieren die zelf een afvoerbuis hebben zoals een zweetklier). Neuro-endocriene cellen zijn zenuwcellen die hormonen produceren. In de hypothalamus worden verschillende hormonen geproduceerd, de zogenaamde ‘releasing factors’. Vervolgens worden ze afgegeven aan het hypofyse-poortaderstelsel, waar ze vervolgens de afgifte van hypofysehormonen stimuleren. Zo zorgt de hypothalamus voor onder anderen behoud van lichaamstemperatuur, de water- en zouthuishouding en andere vitale functies. Dit komt er dus op neer dat alle reacties die doormiddel van hormonen opgang komen hier worden geregeld. De Hypothalamus en de Hypofyse zijn samen een belangrijke schakel tussen het hormonenstelsel en het centrale zenuwstelsel.

De samenwerking en uitwisselingen tussen het (endocriene) hormonenstelsel en het autonome zenuwstelsel wordt geregeld in de hypofyse, vanuit de hypothalamus, en in de bijniermerg. Dit omdat door de verspreiding van het hormoon over het hele lichaam, het effect van een hormoon veel minder snel uitwerking geeft dan een zenuwimpuls. Het hormoon heeft alleen uitwerking op doelwitorganen, maar komt wel bij alle andere organen. Een zenuwimpuls wordt naar een welbepaald orgaan geleid, dit is dus het verschil tussen een hormoon en zenuwimpuls.

Afb. 030 - De ligging van de Hypothalamus